Gdy myślimy o zagrożeniach towarzyszących pracy, zwykle bierzemy pod uwagę zajęcie, które może skończyć się wypadkiem, np. pracę na wysokości, pod ziemią. Jednak to nie jedyne zagrożenie. Negatywny wpływ pracy na zdrowie odczuwa ponad 36 proc. Polaków.

Większość z nas skarży się na stres i przemęczenie związane z pracą. Często towarzyszą jej też np. hałas albo substancje uczulające powodujące choroby zawodowe. Dlatego każdy pracodawca ma obowiązek prowadzić badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia i tak zorganizować stanowiska pracy, aby je ograniczyć lub wyeliminować.

Najbardziej niebezpieczne zajęcia

Inspektorzy badają rocznie okoliczności i przyczyny ok. 3 tys. wypadków przy pracy. Najczęstszą ich przyczyną jest niewłaściwe zachowanie pracowników oraz zła organizacja pracy.

Przepisy bhp do prac szczególnie niebezpiecznych zaliczają np. roboty budowlane, prace w niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych, prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych oraz prace na wysokości.

Do wypadków najczęściej dochodzi wskutek upadku z wysokości, poślizgnięcia się, utraty kontroli nad maszyną lub ładunkiem.

Według danych Państwowej Inspekcji Pracy wypadkom przy pracy najczęściej ulegają robotnicy budowlani oraz kierowcy, wypadki śmiertelne najczęściej zdarzają się robotnikom pomocniczym w górnictwie i budownictwie.

Zagrożenia: wypadki, ale nie tylko

Wśród zagrożeń w pracy PIP wyróżnia:

  • czynniki szkodliwe; ich oddziaływanie może prowadzić do choroby zawodowej (lista chorób znajduje się w rozporządzeniu ministra zdrowia);
  • czynniki uciążliwe; mogą być przyczyną złego samopoczucia lub nadmiernego zmęczenia, nie prowadzą jednak do trwałego pogorszenia stanu zdrowia;
  • czynniki niebezpieczne; mogą prowadzić do wypadku przy pracy.

Wśród czynników szkodliwych są: czynniki fizyczne (np. hałas, drgania mechaniczne, pola i promieniowania elektromagnetyczne); czynniki chemiczne (np. substancje toksyczne, drażniące, uczulające, rakotwórcze); czynniki biologiczne (bakterie, wirusy, grzyby), np. w rolnictwie, w jednostkach ochrony zdrowia.

Czynniki uciążliwe, czyli tzw. czynniki psychofizyczne, mogą spowodować obniżenie sprawności fizycznej i psychicznej. Zalicza się do nich obciążenie fizyczne i obciążenie psychiczne.

Obciążenie fizyczne wynika najczęściej z nieprawidłowej pozycji ciała podczas pracy, nadmiernej częstości wykonywanych czynności lub zbyt dużej masy przenoszonych przedmiotów. Przyczyną jest zwykle zła organizacja pracy lub stanowiska pracy, nieuwzględniająca zasad ergonomii, a także przepisów bhp. Obciążenie psychiczne z kolei jest charakterystyczne dla pracy umysłowej. Jego nasilenie zależy przede wszystkim od charakteru wykonywanych czynności.

Powszechny w pracy stres

Najpowszechniej występującym czynnikiem psychicznym jest stres. Jeśli się przedłuża, może powodować osłabienie, trudności w koncentracji i racjonalnym myśleniu, prowadzi też do bezsenności czy chorób. Skutkiem jest obniżenie efektywności w pracy i pogorszenie relacji z otoczeniem.

PIP przypomina, że w ocenie obciążenia psychicznego ważne jest uwzględnienie monotonii pracy, która wynika m.in. z jednostajności procesu pracy, konieczności stałego wytężania uwagi bez możliwości myślenia o sprawach niezwiązanych z pracą, a także łatwość pracy znacznie zmniejszająca potrzebę myślenia.

W Polsce jedynie 15 proc. przedsiębiorstw podejmuje działania zmniejszające stres zawodowy, a np. w Szwecji jest to 68 proc.

Możesz ocenić ten artykuł: