Czerniak może rozwinąć się u każdego. Polacy z powodu jasnej karnacji są narażeni na ten rodzaj nowotworu. Jednak usunięcie czerniaka, kiedy choroba nie jest jeszcze zaawansowana, pozwala na wyleczenie nawet 80 proc. chorych.

Znajdź placówki:
Poradnia chirurgii klatki piersiowej na NFZ
Poradnia chirurgii onkologicznej na NFZ
Poradnia dermatologiczna na NFZ

Czerniak jest nowotworem złośliwym skóry. Najczęściej pojawia się na skórze, ale też w obrębie ust, nosa oraz gałki ocznej.

Jak informuje Akademia Czerniaka - sekcja naukowa Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej - w Polsce co roku odnotowuje się ok. 50 tys. przypadków nowych zachorowań na nowotwory skóry, w tym ok. 2,5-3 tys. na czerniaki. Co roku 1,1 tys. chorych umiera.

Najważniejsza jest samokontrola

Czerniaki są najłatwiejszymi do zdiagnozowania nowotworami, ponieważ rozwijają się na powierzchni skóry. Codziennie widzimy się w lustrze, dlatego warto przy okazji obejrzeć wszelkie podejrzane zmiany za swoim ciele – radzą eksperci Akademii Czerniaka.

"Trzeba wiedzieć, jakie znamiona mamy na skórze, a to jest możliwe dzięki samokontroli" – podkreśla prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, przewodniczący Rady Naukowej Akademii Czerniaka.

Przypomina też, że ani do dermatologa, ani do chirurga onkologa nie trzeba mieć skierowania.

ABCDE czerniaka

Czerniaki mają kilka charakterystycznych cech, które pomagają w ich rozpoznaniu. Cechy te określane są za pomocą kryteriów ABCDE (od angielskich słów: Asymmetry, Border, Color, Dimension i Evolution):

A – asymetria np. znamię "wylewające" się na jedną stronę;

B – brzegi poszarpane, nierównomierne, posiadające zgrubienia;

C – czerwony lub czarny i niejednolity kolor;

D – duży rozmiar, powyżej 0,5 cm;

E – ewolucja, czyli postępujące zmiany zachodzące w znamieniu.

Wszystkie znamiona, które mają charakterystyczne cechy, powinien zbadać lekarz dermatolog lub chirurg onkolog; w razie jakichkolwiek wątpliwości należy je wyciąć. Badanie jest szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne.

Polacy w grupie ryzyka

Jednym z czynników sprzyjających powstaniu czerniaka jest określony typ urody. Bardziej narażone są osoby:

  • o jasnych i rudych włosach;
  • o jasnych oczach;
  • o jasnej lub bardzo jasnej cerze;
  • z piegami i/lub znamionami;
  • które łatwo ulegają poparzeniom słonecznym;
  • słabo tolerują słońce;
  • opalają się z dużym trudem lub w ogóle.

"Ok. 25 proc. mieszkańców naszego kraju ma bardzo jasną lub jasną karnację, łatwo ulegającą poparzeniom słonecznym. Jeśli doliczyć do tego także osoby z jasną karnacją, która mimo wszystko lepiej się opala i jest bardziej odporna na poparzenia słoneczne, to w sumie ok. 65 proc. populacji Polaków, mieści się w grupie o wysokim stopniu ryzyka zachorowania na czerniaka" – podkreśla prof. Rutkowski.

Jak się bronić przed czerniakiem?

Eksperci Akademii Czerniaka wskazują kilka "złotych zasad", które zmniejszają ryzyko zachorowania:

  • unikaj słońca w godzinach 11-16;
  • nie opalaj się w solarium – to szczególnie groźne dla osób w młodym wieku;
  • raz w miesiącu oglądaj uważnie skórę – sprawdź, czy znamiona nie zmieniają się lub nie pojawiły się nowe;
  • przynajmniej raz na rok odwiedzaj dermatologa lub chirurga-onkologa;
  • jeśli chcesz się opalać, pamiętaj o stosowaniu filtrów UV, noszeniu czapki i okularów przeciwsłonecznych;
  • uważaj na majowe słońce, nadmierne wystawianie skóry na pierwsze, mocne promienie słoneczne może skończyć się poparzeniem skóry, które przyczynia się do rozwoju czerniaka.

Więcej informacji na stronie www.akademiaczerniaka.pl.

Możesz ocenić ten artykuł: