Odpowiedzialność lekarzy - Nie zgłosiła NOP i nie wydała dokumentacji. Sprawa skończyła się karą pieniężną

Naczelna Izba Lekarska publikuje na swojej stronie orzeczenia sądów lekarskich w ramach tego, co nazywa "jawnością". W praktyce dostęp do tych rozstrzygnięć pozostaje jednak wyraźnie ograniczony - nie można ich pobrać, wydrukować ani bezpośrednio do nich linkować. Dodatkowo publikowane treści są bardzo mocno zanonimizowane - często brakuje w nich nazw miejsc, dokładnych dat i innych informacji, które pozwalałyby lepiej zrozumieć kontekst sprawy. Opisany przez nas przypadek to jedno z takich orzeczeń, wydane w 2024 roku. Uważamy, że warto pokazywać, jak w praktyce wygląda odpowiedzialność zawodowa lekarzy i przypominać, że za działania zagrażające pacjentom mogą oni ponosić poważne konsekwencje.

Skutki dla pacjenta

W orzeczeniu nie ma opisu trwałego uszczerbku na zdrowiu dziecka, ale to nie oznacza, że sprawa była błaha. Chodziło o możliwy niepożądany odczyn poszczepienny, czyli sytuację, która wymaga szybkiej reakcji lekarza i uruchomienia odpowiednich procedur bezpieczeństwa.

Dla pacjenta i jego rodziny szczególnie niepokojące musiało być to, że obok informacji o odczynie pojawił się jeszcze problem z dokumentacją. Gdy rodzic słyszy o możliwym powikłaniu, a potem okazuje się, że sprawa nie została zgłoszona i trudno uzyskać pełny dostęp do dokumentów, zaufanie do lekarza i całego systemu po prostu się załamuje.

Jak wyglądał przebieg wydarzeń

Sprawa zaczęła się od kontroli sanitarnej. Ustalono, że lekarka wystawiła zaświadczenie o odroczeniu szczepienia na niewłaściwym formularzu, nie wskazała dokładnie, jakich szczepień ono dotyczy, ani na jak długo mają zostać odroczone. W samym dokumencie wpisała, że ze względu na wystąpienie odczynu poszczepiennego odstępuje się od szczepień do czasu uzyskania pełnej informacji o skuteczności i bezpieczeństwie proponowanych szczepień.

Potem wyszło na jaw, że odczyn nie został zgłoszony do właściwego organu sanitarnego. Równolegle rzecznik odpowiedzialności zawodowej domagał się pełnej dokumentacji medycznej małoletniej pacjentki, ale lekarka odmawiała jej wydania, powołując się na tajemnicę lekarską i ochronę danych osobowych.

W pierwszej instancji uznano ją za winną wszystkich trzech zarzutów. Później sprawa przeszła przez sąd odwoławczy, a następnie wróciła do ponownego rozpoznania po ingerencji Sądu Najwyższego. Dopiero wtedy dokładniej rozdzielono poszczególne wątki i oceniono je osobno, a nie jako jeden zbiorczy zarzut.

Co najbardziej uderza w tej sprawie

Najbardziej uderza to, że sądy nie poszły najprostszą drogą. Laik mógłby powiedzieć: skoro pojawił się wadliwy dokument, to pewnie wszystko było fikcją, a dlatego niczego nie zgłoszono. Ostateczne rozstrzygnięcie nie potwierdziło jednak takiego prostego scenariusza.

Sąd odwoławczy przeanalizował treść zaświadczenia, materiał z kontroli sanitarnej, argumenty obrony, zeznania świadka oraz dokumenty wskazujące na diagnostykę i leczenie dziecka. Po tej analizie uznał, że lekarka konsultowała dziecko przed szczepieniem, a nie przeprowadzała formalnego badania kwalifikacyjnego do szczepienia. To właśnie dlatego uniewinniono ją od pierwszego zarzutu dotyczącego nieprawidłowego zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym.

Jednocześnie sąd nie oczyścił jej z zarzutu niezgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego. Wręcz przeciwnie - podkreślił, że lekarz ma obowiązek zgłosić już samo podejrzenie albo rozpoznanie takiego odczynu i nie może tłumaczyć się tym, że być może zrobił to już ktoś inny. W tym sensie przewinienie nie polegało na opisaniu całkowicie zmyślonego zdarzenia, lecz na tym, że lekarka sama nie uruchomiła obowiązkowej procedury bezpieczeństwa.

Równie ważne jest to, czego sąd nie przyjął. Odmowy wydania dokumentacji nie potraktowano jako dowodu, że pacjentka w ogóle nie była badana. Przeciwnie, w uzasadnieniu wyraźnie wskazano, że dziecko było pacjentką lekarki, a w aktach znajdowały się dokumenty świadczące o prowadzeniu diagnostyki i leczenia.

Medyczne i prawne tło tej sprawy jest dość proste. Niepożądany odczyn poszczepienny nie jest tylko prywatną informacją wpisaną do dokumentu. To sygnał, który powinien uruchomić formalne zgłoszenie do właściwego organu. Z kolei dokumentacja medyczna, choć chroniona, nie może być całkowicie blokowana wtedy, gdy żąda jej uprawniony organ prowadzący postępowanie.

Na tym tle szczególnie mocno wybrzmiewa jeszcze jeden element. Sąd odnotował, że obrońca usprawiedliwiał nieobecność lekarki jej stanem zdrowia i zapowiadał dostarczenie zwolnienia, ale ostatecznie tego nie zrobiono. Przy kolejnym terminie podał jako przyczynę swojej nieobecności udział w innej sprawie przed sądem powszechnym, jednak po sprawdzeniu ustalono, że nie brał w niej udziału. Sąd uznał, że była to nieetyczna próba wywołania obstrukcji i gra na przedawnienie.

Wyrok wobec lekarki

Ostatecznie sąd odwoławczy uniewinnił lekarkę od pierwszego zarzutu, czyli od zarzutu dotyczącego nieprawidłowego zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym do szczepienia. Drugi zarzut, związany z niezgłoszeniem odczynu poszczepiennego, nie zakończył się pełnym oczyszczeniem, ale postępowanie w tej części umorzono z powodu przedawnienia. Utrzymała się natomiast odpowiedzialność za bezpodstawną odmowę wydania dokumentacji medycznej pacjentki. Za ten czyn wymierzono karę pieniężną w wysokości jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (w 2024 r. wynosiło ono ok. 8 tys. zł.).