Rak jelita grubego - jakich sygnałów alarmowych nie przegapić

Prof. dr hab. n. med Barbara Skrzydło-Radomańska z Kliniki Gastroenterologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie przekonuje, że najważniejszym sposobem, by nie dopuścić do rozwoju choroby jest samoobserwacja. - Należy być czujnym w każdym wieku, ale najbardziej po 50., bo wtedy prawdopodobieństwo wystąpienia tego nowotworu rośnie - mówi prof. Skrzydło-Radomańska.

Na jakie objawy trzeba zwrócić uwagę?

Najbardziej alarmującym objawem jest krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Problem polega na tym, że domieszka krwi nie musi być widoczna gołym okiem. - Dlatego warto wykonać co pewien czas kontrolnie wykonać badanie na krew utajoną w stolcu - radzi prof. Skrzydło-Radomańska.

Także objawy osłabienia i anemii, jak np. bladość skóry i zła tolerancją wysiłku powinny skłonić nas do pilnej wizyty u lekarza, zwłaszcza w przypadku mężczyzn. Tym co powinno wzbudzić szczególny niepokój jest schudnięcie, którego nie można wytłumaczyć zmianą diety, silnymi przeżyciami emocjonalnymi czy zwiększonym wysiłkiem fizycznym.

Charakterystycznymi symptomami są też: zaparcie lub biegunka, nieuzasadniona infekcja przewodu pokarmowego, czy zmiana kształtu stolca. - Jeżeli praca przewodu pokarmowego była do tej pory prawidłowa, rytm wypróżnień niezakłócony, a nagle to się zmienia, pojawiają się zaparcia i trudno wrócić do poprzedniej regularności, to nawet jeśli nie towarzyszą temu inne objawy, należy odwiedzić swojego lekarza pierwszego kontaktu. Powinien on dać skierowanie na kolonoskopię albo wysłać w tym celu do specjalisty - tłumaczy prof. Skrzydło-Radomańska.

Grupą pacjentów, którzy mogą mieć problemy z obserwacją symptomów, są osoby z zaburzeniami czynnościowymi, które w społeczeństwach krajów rozwiniętych są bardzo częste. Dolegliwości te wiążą się ze złym funkcjonowaniem jelit, bólami, czy zaburzeniami rytmu wypróżnień, które nie są spowodowane chorobą nowotworową, lecz zaburzeniami osi mózg - jelito - mikrobiota. Jak rozróżnić czy dane dolegliwości są spowodowane tylko zaburzeniami czynnościowymi, czy groźną chorobą organiczną, jaką jest raka jelita grubego?

- Jeśli objawy występują w nocy i wybudzają ze snu, częściej mają podłoże organiczne - wyjaśnia prof. Skrzydło-Radomańska.

Istotne znaczenie mogą mieć obciążenia rodzinne. - Jeśli któreś z rodziców cierpiało z powodu raka jelita grubego, ryzyko, że choroba wystąpi w kolejnym pokoleniu jest zwiększone. Choroba nie musi być dziedziczna, na prawdopodobieństwo jej wystąpienia wpływać mogą również nawyki np. dietetyczne - mówi prof. Skrzydło Radomańska.

Co jeszcze warto wiedzieć o raku jelita grubego? - Częściej może rozwinąć się on u pacjentów z wieloletnią nieswoistą chorobą zapalną jelit – wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego czy chorobą Leśniowskiego-Crohna z lokalizacją w jelicie grubym. Kontrolne badanie kolonoskopowe u takich pacjentów wykonuje co dwa-trzy lata po upływie 8-10 lat trwania choroby - przypomina prof. Skrzydło-Radomańska.

Pacjenci z czynnościowymi dolegliwościami, jak często występujący zespół jelita nadwrażliwego są wyczuleni na swoje dolegliwości i regularnie odwiedzają lekarza. - Stale zgłaszają dolegliwości i to paradoksalnie może uśpić jego czujność. Jeśli jednak okaże się, że chory zaczyna zgłaszać objawy alarmujące: schudł, ma gorączkę, jest blady i ma anemię, wtedy wymaga pogłębionej diagnostyki  - dodaje prof. Skrzydło-Radomańska.

W Polsce rośnie zachorowalność na raka jelita grubego, co ma związek ze złą dietą, brakiem ruchu i otyłością. Warto wiedzieć, że od 2000 roku w naszym kraju funkcjonuje Program Badań Przesiewowych Wczesnego Wykrywania Raka Jelita Grubego, dzięki któremu każdy po 50. roku życia (lub po 45. r.ż. jeśli krewny I stopnia chorował na raka jelita grubego) bez objawów chorobowych może bezpłatnie poddać się badaniu kolonoskopowemu w wyznaczonych, ogólnie dostępnych ośrodkach. Dzięki wykrywaniu tą metodą zmian poprzedzających raka, jakimi są polipy jelita grubego, ich usuwaniu i dalszemu nadzorowi, statystyki mogą się bardzo poprawić.